Categorie archief: Geen categorie

Van Harte Z.K. Z.N. en Z.U.

Ergens in het archief van mijn moeder, in de hoog opgetaste stapels oude brieven, kaarten en formulieren moeten er nog vele liggen. Kerstkaarten van rond de oorlog, verzonden door oudooms en- tantes, met enkel en alleen de voor ons raadselachtige afkorting “Z.K. en Z.N”, en daaronder slechts de initialen van de afzender. Het zal niet lang meer duren of niemand weet nog dat deze afkortingen staan voor Zalig Kerstfeest en Zalig Nieuwjaar. Vergeetwoorden, zou Frits Spits ze in zijn taalprogramma De Taalstaat noemen. En daar dan nog de afkortingen van. Zodat ook de minder geletterden hun wens konden sturen.

Overigens bestaat er in deze categorie een nog veel curieuzere afkorting, te weten “Z.U.” Dat wil zeggen “Zalig Uiteinde”. Ik heb het wel spottend horen gebruiken om de edele delen van pausen of andere hoogwaardigheidsbekleders aan te duiden (evenals het als het hiervoor geschikte synoniem “heilig voorhangsel”). maar oorspronkelijk wens je elkaar met “Zalig Uiteinde” toe dat je het einde van het jaar met een schoon geweten kunt beleven, en dat dit ook zo mag zijn bij het einde van je leven. Dat je veilig mag oversteken naar de overkant.

Waar de hedendaagse voorgedrukte kerstkaarten ons vrolijkheid, gezelligheid en eventueel geluk wensen, is de rooms-katholieke uitdrukking “Zalig” uit ons collectieve taalgebruik verdwenen. Protestanten moesten er toch al niks van hebben, want “niks of niemand is zalig dan God zelf”. En als ik per ongeluk (of stiekem een beetje provocerend) tegen een oudere gereformeerde broeder of zuster “Zalig Kerstfeest” zeg, lokt dat dan ook nogal eens ongemakkelijke blikken uit. Oudere katholieken wensen het elkaar nog wel, na de nachtmis. Maar in de rest van de samenleving is het woord Zalig tijdens de Kerst hooguit voorbehouden voor een culinaire heerlijkheid.

Met het verdwijnen van de traditionele religie uit de samenleving, verdwijnen de oude betekenisdragende woorden. Door adjectieven “vrolijk” en “flitsend” begeleid, wordt Kerstmis vooral een neonverlicht consumptiefeest. En dat er van Advent en Kerst ook iets als verstilling, persoonlijke groei en maatschappelijke betrokkenheid zou kunnen uitgaan, is daar nogal oncomfortabel mee in tegenspraak. Laat staan dat we nog iets kunnen met de geheimtaal waarin God geboren wordt in een kind, om de wereld te gaan omvormen.

Ook in mijn leven is het geloof, althans de vorm van “poppenkast” die de Rooms-Katholieke Kerk is, enigszins naar de achtergrond verdwenen. Om Gerard Reve vrij aan te halen: degenen die in Nederland de rol van Jan Klaassen in deze poppenkast spelen (bisschoppen en andere ambtsdragers) spelen hun rol helaas nogal kleurloos en weinig aansprekend. De poppen zijn versleten, en de gordijnen mogen van mij wel even dicht blijven. En ik gun mezelf na veertig jaar kerkelijke activiteiten – vanaf mijn vijfde, toen ik “Klein Klein Jezuken” voorzong in de Kerstnachtmis heb ik nagenoeg altijd muzikale of andere rollen vervuld in de eredienst – die afstand van harte. Een soort “sabbatical” waarvan ik niet weet hoe lang die duurt.

Maar mét Herman Finkers geloof ik wel dat we uiteindelijk “poppenkast” nodig hebben om datgene waar het echt om gaat te kunnen benaderen. Religie, kunst en muziek verwijzen door naar een diepere gedroomde en verlangde werkelijkheid. Waar ook ik niet zonder kan. Dus ik doe de poppenkast niet de deur uit (al hou ik de gordijntjes nog even dicht), evenmin als de oude kerststal en het kruisbeeld. En ik wens jullie van harte Z.K. Z.U. en Z.N.

Klein Licht

Een oeroud ritueel vanmorgen. Op de school van mijn kinderen werd het Luciafeest gevierd. Eén meisje in een wit gewaad en een krans met brandende kaarsen op haar hoofd, liep de hele school door, terwijl de klasgenootjes van klas vier haar, ook in witte gewaden en met een lantaarn in de hand volgden. Ingetogen en als met één stem zongen ze “Santa Lucia”. En in alle klassen lieten ze hun licht schijnen en deelden ze saffraanbroodjes uit. Het was stil in de school; iedereen, kinderen van alle leeftijden en nog wat aanwezige ouders ontvingen dit magische moment, respectvol, ín het moment. En zoals het concert van Beth Hart me twee weken geleden raakte, vooral toen ze “Leave The Light On” zong, raakte ook dít licht me.

Op de Vrije School worden deze maanden allerlei oude lichtfeesten vormgegeven. Naarmate de dagen donkerder worden, wordt het verlangen naar Licht sterker. En de feesten van Sint Maarten, Sint Nicolaas, De Advent, Sint Lucia, Kerst, Driekoningen, Maria Lichtmis verwijzen naar de terugkeer van het Licht, de zon, het leven. Voor onze kinderen zijn het levende ervaringen. En als vader mag ik er een stukje van meebeleven. Of het nu is bij de dagelijkse Adventsmuziek in de hal van de school, of bij de muzikale voorbereidingen van het oude Kerstspel.

Gisteren reed ik in alle vroegte over de Afsluitdijk naar mijn moeder in Alphen aan den Rijn. En terwijl ik op de brug bij Den Oever wachtte, fotografeerde ik in het oosten het licht dat in het IJsselmeer opstond. “Nu Daagt Het In Het Oosten”, dacht ik. Een uurtje later was ik bij mijn moeder in de serviceflat. Hoorde dat ze er de avond tevoren een mooi feest in kerstsfeer had gehad. Diverse mensen hadden met haar gedanst. Muziek, licht en dans. Juist in de donkerste tijd. Hoe welkom.

Soms doet licht pijn aan mijn ogen. Is het teveel ineens. Soms is het veiliger je vast te klampen aan het donker, omdat dat vertrouwder is, je eraan gewend bent om in de schaduw te blijven. Omdat je denkt dat je niet de moeite waard bent, of omdat je je schaamt. Omdat je eenzaam bent, verdrietig, boos of bang. Ben je wel eens bang? Ik wel. Dan lijkt het me het goed dat het licht zo nu en dan door de wolken “breekt”, misschien op momenten dat je het niet verwacht. Dat het er soms even is, zodat je eraan kunt wennen. Dat het niet met schreeuwend neon, maar met een enkel kaarsje begint.

Muziektherapie Voor Een Muziektherapeut

Intens was het, afgelopen vrijdag. Eigenlijk te intiem en te groot om het in woorden te kunnen vatten. Het solo-concert van Beth Hart met de titel “War In My Mind” in Amsterdam stond al bijna een jaar in mijn agenda, dus ik had er al een tijd naar uitgezien. Maar dat ik er zo ondersteboven van zou raken had ik niet verwacht. Zonder band, alleen met de piano, en met haar zo doorleefde stem heeft ze me alle hoeken van de zaal en vooral van de ziel laten zien. Haar eigen ziel, mijn eigen ziel. De pijn, de verwarring van haar leven met een bipolaire stoornis en verslavingen, hoop en wanhoop, angst en ontremming, overgave en vertrouwen. Met humor en ontwapenend open. Wat mooi!

Een paar weken geleden was ik op een symposium over muziek in de zorg, over kunst in de zorg. En daar riep professor Bas Bloem op om juist in tijden van crisis, of het nou een maatschappelijke, economische of persoonlijke crisis is, méér met kunst te doen. Want kunst maakt gelukkig, maakt dat je voluit leeft, en dat je wonden worden geheeld, dat wat verstard is weer in beweging komt. Als dat bij iemand het geval is, is het bij Beth Hart. Ze vertelde tijdens het concert dat ze elke keer als het leven haar naar de keel grijpt, onmiddellijk naar de piano loopt, om één met haar instrument haar pijn uit te schreeuwen of op adem te komen. Zo ontstaat haar muziek.

Dat ze die liederen vervolgens aan óns laat horen, en met ons haar zielenroerselen deelt is therapeutisch. Het is verbinding, niet alléén zijn, maar herkenning vinden. En dát is voor ons, toehoorders weer therapeutisch. Althans voor mij. Muziektherapie voor een muziektherapeut. Want de tranen van ontroering, verdriet, herkenning en vreugde die de hele avond over mijn wangen liepen, brachten mij weer in verbinding met mezelf en met de ander, naast me. En Beth helpt je de schaamte voorbij te komen, omdat ze zelf zo weerloos en echt is. En ik deel haar verwondering en dankbaarheid over de mensen die bij haar zijn gebleven, zoals haar man en haar manager, die in de grootste ontreddering van haar bleven houden. Onvoorwaardelijk.

Een kleine illustratie vanuit een ander concert van Beth, vorig jaar. Over het licht aanlaten, als het intens donker is:

De Bladblazers

Als ik vertel dat de herfst mijn favoriete jaargetijde is, kijkt men me meewarig aan. Een voorkeur voor komen en gaan van bladeren verraadt op zijn minst een melancholische inslag, waarmee je al gauw halverwege de oprijlaan van de psychiatrische inrichting loopt. Het begin van het einde. Maar ik vind in de afvallende bladeren en de geur van verrotting juist een enorme troost. Nog weet ik hoe het rook als ik als kind in het najaar ’s avonds na het eten nog even naar buiten mocht. Ik zie nog de verstilde spinnewebben om de lantaarnpaal op de hoek van de straat. De vleermuizen die hun laatste rondjes vliegen voordat de winterslaap begint. Het geritsel van wroetende egeltjes. En dan met je laarzen door de bladeren, terwijl uit je mond al winterse dampwolkjes ontsnappen. Nergens voel je méér dat je leeft dan op plaatsen waar de dood zich zo mild manifesteert. Daarom is Allerzielen ook in november. Lichtjes aansteken op het kerkhof. Alleen als het donker is, voel je wat licht betekent.

Overal waar ik gewoond heb waren wel buren die hun uiterste best deden om deze tekenen van verval en sterfelijkheid zorgvuldig uit de weg te ruimen. Met verwondering kijk ik ernaar. Drie, vier keer op een dag worden harken en bezems tevoorschijn gehaald om de afgevallen bladeren tot het laatste exemplaar te elimineren. Tevergeefs uiteraard, want ze hebben hun hielen nog niet gelicht of daar dwarrelen ze weer veelkleurig uit de hemel. De bladeren drijven de spot met onze opruimwoede en comtroledwang. We zijn niet sterker dan het leven en we zijn al helemaal niet sterker dan de dood. We staan er middenin, en dat maakt ons gelijk aan elkaar. Een uitnodiging tot berusting en stilte.

En als er iets is waar we niet tegenkunnen is het stilte. Daarom wordt de confronterende bladerenrommel niet langer opgeruimd met een bezem, maar door een team van schreeuwende mannen met bladblazers. Daar razen ze door de straat. Zes man sterk, met overalls en gele hesjes nota bene. Met plechtige gezichten roepen ze elkaar bevelen toe. Als commando’s die een horde gevaarlijke raddraaiers te lijf gaan. Onder geparkeerde auto’s, achter hekjes, uit de goot en zelfs uit de slootkant worden de bladeren verdreven. Verschrikte katten stuiven weg. Met getergde gezichten draaien de mannen het gas van hun blazer tot het uiterste open als er een eigenwijs groepje natte bladeren zich aan het asfalt vastklampt. Ze schoppen ertegen, schrapen met hun laarzen de laatste resten weg en roken woedend hun zware shag.

Als ze de hoek om zijn volgt nog een veegwagentje. Met vriendelijk geruis passeert hij ons huis. En dan keert de rust weer. Alsof er niets is gebeurd. Als een onmiskenbaar teken van tevergeefsheid dwarrelt het eerste blad alweer naar beneden. Heerlijk vind ik dat. Leve de herfst.

De Grote Ton

Achter de pastorie stond er één. Zo’n grote ton die moerasgas opving. Ik was een jaar of tien en vond het een mysterieus geval. Temeer daar je er niet dichtbij mocht komen. Ik associeerde de ton met donkere tijden en verborgen geschiedenissen. En het had iets te maken met dwaallichten, werd verteld. En dat alles zó dicht bij het kerkhof. Bovendien kwam ik erachter dat het gasstel van de pastoor, waarop hij water kookte voor de thee, op dit moerasgas brandde. De wat loom flakkerende vlammetjes onder de ketel kwamen rechtstreeks uit de diepten van de aarde onder de grote ton. Ik weet niet of ik het me verbeeldde, maar de thee kreeg er in mijn mond een spookachtige smaak van.

Overal in de omgeving schijnen deze brongasinstallaties in gebruik te zijn geweest. Aan het eind van de negentiende eeuw, voordat de elektriciteit zijn intrede deed, werd het moerasgas brandstof voor bescheiden verlichting van huizen en soms ook om te koken. Herenboeren en pastoors, notarissen en dokters waren de eersten die van deze moderne middelen gebruik maakten. Maar toen overal stroom kwam, viel deze wat onbetrouwbare energiebron uit de gratie. Alleen hier en daar, op plaatsen waar niet veel was gemoderniseerd, zoals bij de kerk, bleef het vlammetje branden. En zoals dat gaat: wat eens modern was, werd een curieus reliek uit een duister verleden.

De grote ijzeren tonnen die niet meer werden gebruikt kregen vaak een andere functie. En zo komt het dat “de grote ton” in mijn jeugd nog een andere rol speelde. In de polder waarop wij vanuit ons huisje aan de Oosterweg uitkeken, waren namelijk sinds mensenheugenis twee van dergelijke tonnen in de verte te zien. Op stille ochtenden staken hun bovenkanten als middeleeuwse donjons boven de grondmist uit. Ze waren bedoeld als schuilplaats voor de schapen, maar voor mij waren het geheime hutten, pleisterplaatsen op heroische trektochten die ik op winterse dagen maakte, met een vriendje, of in mijn eentje, als er ijs lag op de polderslootjes, zodat anders onbereikbare verten ineens te belopen waren. In de tonnen at ik de boterhammen op die ik mee had in mijn knapzak. Het rook er naar klei, roest en schapenstront. En naar avontuur. Ontdekkingsreiziger was ik, op amper een kilometer van huis.

Buk-Shag Voor Pa

Naarmate de druk van het heden afneemt, drijft het verleden naar de oppervlakte. Van wat vandaag gebeurt, blijft bij mijn moeder niet veel meer hangen; het lijkt niet wezenlijk belangrijk. Maar bij het bekijken van oude foto’s, gaan haar luiken wagenwijd open. Dan komen de verhalen, samenhangend, levendig, emotievol. Over de oorlog vooral, over armoede en ziekte. Over het kleine, onbewoonbaar verklaarde huisje. Maar ook hoe ze zongen met elkaar, negen kinderen, op het enorme hobbelpaard dat haar vader met afvalhout had gemaakt.

Haar vader, haar grote held, over wie ze nog steeds met het grootste respect spreekt. Op deze foto zal hij halverwege de dertig zijn. Een tanige man, sterk, intelligent. Mijn moeder is een jaar of zes. Trots houdt ze zijn knoestige hand vast, terwijl ze de schoenen draagt die hij heeft verzoold. Want haar vader kan alles, in elk geval in haar ogen. Ze lijkt te huppelen, aan zijn zijde kan ze de wereld aan. Vandaag heeft ze hem een beetje voor zichzelf.

De verhalen over haar moeder hebben een andere toon. Zelf waarschijnlijk beschadigd of verwaarloosd, maakt ze onderscheid tussen haar kinderen. Van sommige van haar kinderen lijkt ze meer te houden. En anderen komen op de tweede plek. Zo noemt ze Agatha, mijn moeder regelmatig “lompert” en zegt “Je bent een monster”, als ze als onzekere puber voor de spiegel staat. “Ik hoor het nog altijd; het is altijd in mijn hoofd blijven zitten!”, zegt Agatha nu, op haar zevenentachtigste. Het gaat me door merg en been. Ofschoon mijn moeder meestal met veel ontzag over haar spreekt, is dit toch het beeld dat bij mij het meeste blijft hangen.

Je eigen kind betitelen als monster. Ik kan of wil het niet voor geloven. Dit vrolijke meisje is toch geen monster. Ze doet me aan mijn eigen dochter denken. Een beweeglijk, open en lief kind. Met eigenaardigheden en onhebbelijkheden, zoals elk kind. Maar geen monster. Welke beschadigingen zal mijn oma zelf in haar jeugd hebben opgelopen, waardoor is háár hart zo verhard? Ik heb haar nooit gekend; ze is al jong gestorven.

En natuurlijk: negen kinderen baren, ze voeden en opvoeden, in zulke armoedige tijden. Hoe doe je dat? Overdag gaf ze hier en daar klap als ze dat nodig vond, en daarnaast registreerde ze de overtredingen die de kinderen begingen, om ’s avonds haar man de opdracht te geven passende straffen toe te dienen. “Wacht maar tot vanavond, dan zal je vader je slaan!”

“Maar mijn vader sloeg niet hárd hoor!” zegt mijn moeder vertederd. Ze moet in zijn ogen iets gezien hebben van twijfel en wroeging als hij één of meerdere kinderen moest meenemen naar de schuur om ze een pak rammel te geven. “Hij was lief en teder van aard”, zegt ze. “En hij wilde me weleens troosten of op schoot nemen, maar dan glipte ik weg, want dat hoorde niet! Ik heb er nóg spijt van dat ik het niet toeliet, maar we werden zo gewaarschuwd voor mannen in het algemeen, dat zelfs mijn eigen vader niet veilig leek!”

Ze liet haar aanhankelijkheid op een andere manier blijken, door in de oorlog, toen tabak schaars was, het hele dorp door te zoeken naar restjes van peuken, die ze uit elkaar peuterde om haar vader met Sinterklaas een pakje “buk-shag” te kunnen geven.

“Gelukkig heb ik veel voor mijn vader kunnen zorgen toen hij later oud was, en met zijn tweede vrouw getrouwd was (mijn moeders moeder is al op eenezestigjarige leeftijd overleden). En van haar heb ik ook veel gehouden!” Gelukkig, ja, zeker. Ik zag ook wel dat mijn moeder en haar vader en stiefmoeder een band hadden. Maar ik vrees dat in al die goede zorgzaamheid altijd ook iets is blijven meespelen van dat gemis aan erkenning als kind. En dat in haar hart nog steeds dit kleine meisje roept “Zie mij, ken mij, hou van mij!”

“Monica”

Dat ik de harmonica van mijn opa heb geërfd, alsmede het talent om er geluid uit te krijgen, heb ik al eens verteld. En ook het verhaal hoe hij dit instrument destijds van mijn ouders heeft gekregen, toen hij net in het bejaardenhuis woonde. Ze overhandigden hem de doos met de woorden “Kijk pa, een hoed voor je, want nu je in het bejaardenhuis woont, hoef je geen pet meer te dragen”. “God bewaar me moeder, een monicaatje!”, zei hij verheugd tegen zijn vrouw, waarna hij ging zitten en er onmiddellijk de sterren mee van de hemel speelde en zong, de populaire liedjes van die dagen inbegrepen. “Meisjes met rode haren” en “Ik krijg een heel apart gevoel van binnen”.

Logisch dus dat dit kleinood mee ging naar de familiereünie van de neven en nichten Koek, afgelopen zaterdag. Maar behalve als eerbetoon en herinnering aan opa, wilde ik er graag nog een betekenis aan koppelen.

Want na de dood van opa is de “monica” eerst naar tante Cor en ome Jaap gegaan. En deze mensen zijn van grote betekenis geweest voor mij. Ze woonden in hun kleine huisje in Kudelstaart, waar ik als ik mijn ogen dicht doe, nog zomaar binnen stap. De deur, de drempel naar de keuken in kleine propvolle en gezellige woonkamer. De kelder waar ik als kind ome Jaap in opsloot omdat ik samen met tante Cor bij de recherche werkte. Het houten molentje op de schoorsteenmantel dat “Tulpen uit Amsterdam” speelde. Het water loopt me nog in de mond als ik denk aan de kaaskoekjes die tante Cor speciaal voor mij kocht. Ik kwam er graag, met bus 171 vanuit Leimuiden, die voor hun deur stopte.

Tante Cor, één van de oudere zussen van mijn vader, kreeg helaas geen kinderen. Een uitzondering in de familie waarin menig gezin uit meer dan tien personen bestond. En hoewel tante Cor het in haar leven, onder andere door die kinderloosheid, niet altijd makkelijk heeft gehad, heeft ze altijd geprobeerd er iets van te maken. Onder andere door voor heel veel anderen klaar te staan en zich samen met haar man in te spannen voor het verenigingsleven. En, niet in de laatste plaats, door op elk feestje wel een voordracht of een lied te verzorgen.

Tante Cor zag al jong mijn talent voor muziek, en ze had de generositeit om haar herinnering aan haar vader, zijn “monica”, aan mij te geven. Vandaar dat ik er afgelopen zaterdag, zo’n veertig jaar later, op de familiereünie een liedje mee heb voorgedragen dat tante Cor ook zo graag zong, “Wie kan me vertellen waar woon ik?” Met de intentie om niet alleen opa maar ook tante Cor weer even in het licht te plaatsen. Van harte.

Besmettelijke Ziekte

Achtung! Besmettelijke Ziekte! Typhus! Ze staan nog levensgroot in mijn moeders geheugen gegrift. De waarschuwende letters op het raam van hun onbewoonbaar verklaarde huisje aan het Noordeinde in Leimuiden.

In één van die bittere winters in de oorlog die haar jeugd overschaduwde, werden haar vader en een paar van haar broers en zusjes ziek. Het gebrek aan gezonde voeding en de constante spanning en angst hadden hun weerstand uitgehold. Tyfus. En terwijl vader in levensgevaar naar het ziekenhuis in Leiden werd afgevoerd, vel over been en ijlend van torenhoge koorts, bleef moeder achter met negen kleine kinderen, van wie de helft ziek.

“We mochten niet naar school, maar we gingen wél met de bus naar pa in het ziekenhuis, waar hij vanuit zijn quarantaine met holle machteloze ogen naar ons keek”, vertelt ze. “En thuis kregen de zieke kinderen soep, door zorgzame buren gebracht….en wij, de kinderen die (nog) niet ziek waren aten de balletjes eruit, want wíj hadden honger, en balletjes in de soep hadden we al jaren niet meer gezien”

De dorpsdokter die na de oorlog vanwege zijn verzetsactiviteiten een heldenstatus bereikte, had er gauw en handig werk van gemaakt. De Duitse militaire autoriteiten op de hoogte gebracht dat er tyfus heerste in dát gezin, tegenover het plaatselijke hoofdkwartier.

Want dat kwam buitengewoon goed uit. In het onbewoonde gedeelte van het schamele twee-onder-een-kap huisje kon het verzet nu “veilig” de gedropte wapens bewaren. Of die wapens er bij de uitbraak van de ziekte al lagen, of dat ze juist vanwége deze buitenkans dáár werden opgeslagen vertelt het verhaal niet. Maar als de Duitsers ergens huiverig voor waren, was het wel voor besmettelijke ziektes, en de dreiging van een epidemie onder hun eigen soldaten. Dus ze zouden wel uit de buurt blijven.

Dat laatste bleek niet helemaal waar , want mijn moeder ziet ze nog komen. De schaduw van de grote grimmig kijkende soldaten, turend door de ruit, loerend of er wel écht zieken waren. Binnenkomen durfden ze godzijdank niet.

Maar kijk het eens in de ogen: het leed, de ziekte en het ongeluk van dit arme gezin, de kinderen en hun werd een opportunistische dekmantel voor de activiteiten van het verzet. Voor de “goede zaak”? Of is het onbezonnen heldendom? Want wie waren de eerste slachtoffers geweest als de wapens zouden zijn ontdekt? Wie zouden er tegen de muur zijn gezet, of afgevoerd naar een concentratiekamp?

Het liep allemaal min of meer goed af. Pa en de kinderen genazen, en de wapens bleven onontdekt. Maar mijn moeder heeft haar leven lang de dreiging met zich mee gedragen, tot in haar dromen van vannacht.

Bier en Bananen

Deze combinatie herken ik, dacht ik toen ik mijzelf vanmorgen bij de kassa van een afstandje bekeek. Slechts bananen en bier op de band. In mijn geval zijn de Chouffes voor het weekend bestemd, en de bananen vormen een onderdeel van een verder redelijk evenwichtig eetpatroon, al zeg ik het zelf. Nog even snel gehaald omdat we anders geen fruit in huis hebben.

Maar de herinnering die ik aan beide producten heb, gaan over iemand anders. Iemand die me dierbaar was en die ik lang heb gekend. En die in de laatste jaren van zijn leven functioneerde op niets anders dan drank, koffie met een koekje, en een paar bananen.

Zo gek kan dat blijkbaar gaan in een mensenleven. Dat je qua werk en qua intellect een rijk bestaan hebt. Dat er mensen zijn die van je houden en graag naar je verhalen luisteren. Dat je iets betekent voor anderen, dat je humor hebt en relativeringsvermogen. Dat je geniet van de natuur, van lezen, praten en van muziek. En dat toch de drank, de verdoving en de verslaving je leven langzamerhand overnemen. Dat je het stuur ervan uit handen geeft. Waardoor je steeds onrustiger en wispelturig wordt en je voor je vrienden steeds minder op jezelf lijkt.

Blijkbaar bevatten de bananen voldoende voedingsstoffen om te voorkomen dat je door vitaminegebrek het syndroom van Korsakov krijgt. Blijkbaar is dit het minimale wat je lijf en je hoofd nodig hebben om nog jarenlang te overleven. Tot je vatenstelsel het begeeft en je misschien wel 20 jaar eerder dood gaat dan wanneer je het monster had kunnen of willen afschudden.

Was dit je keuze? Of was je gewoon niet meer in staat om te luisteren naar je lijf en de bezorgdheid van je omgeving? Ik had je in elk geval nog wel even langer willen kennen. Maar laat ik de bananen maar bedanken. En hun vermogen jou er nog even bij te houden. En verder mild zijn, en mijn Chouffe langzaam en met aandacht drinken. En me jou herinneren.

Wie Redt De Roos?

Dat zomaar een krantenartikel je zo kan raken. Van meerdere kanten werd het stuk uit de Volkskrant van gisteren me toegestuurd. Ik las het en heb er de hele dag een nare smaak van in mijn mond gehad. En ik moet er iets over kwijt.

Want het raakt voor mij zowel aan mijn eigen leven als aan een paar thema’s in de maatschappij. Hoe de paradijselijke plek die Camping De Roos bij Ommen is, wordt overgeleverd aan de commercie. En alsof dat op zich nog niet verdrietig genoeg is, hoe er ook nog eens zo denigrerend en kortzichtig over wordt geschreven.

Sinds de geboorte van mijn dochter, bijna tien jaar geleden, zijn we elk jaar tenminste één keer een poos op De Roos geweest. De ruime plekken, de rust, de natuur en de mensen die er doorgaans komen: het past bij mij. Mensen die van natuur en eerlijk eten houden. En die genoeg hebben aan het heerlijk zwemwater van de Vecht, het speelstrand aan de zijarm van de rivier, de zandbakken op het terrein. En slechts een paar uurtjes WiFi per dag.

Wat was het heerlijk om met de kleuters van ons veldje vertrouwde liedjes te zingen. En ’s avonds in stilte naar de sterren te kijken. En te luisteren naar de uilen en de koekoek, de nachtegaal en de vleermuizen. We waren gast in de natuur, respectvol en bescheiden.

Het hing al een tijdje in de lucht: deze oase in het Vechtdal zou veranderen. Omdat de familie De Roos met pensioen gaat en bij gebrek aan opvolgers de camping aan het Franse concern Huttopia heeft verkocht. Het lijkt een goede partij, die ook de natuur hoog in het vaandel heeft staan. Maar ik vrees dat de natuur hier als een populair consumptiemiddel wordt geëxploiteerd. “Kijk eens wat een mooie groene plek, laten we het vol bouwen met luxe hutten”.

Het Volkskrantartikel doet voorkomen alsof de gemiddelde bezoekers van De Roos zwaar fundamentalistische antroposofen zijn. Alsof een soort sektarische gemeenschap het grondgebied heeft geannexeerd. Dat is gewoon niet waar. Het zijn de kleurrijke uitzonderingen die zich op deze plek ook welkom weten. Temidden van andere, gewone, bewust levende en natuurminnende gezinnen. Die vakantie willen vieren zonder plastic en frikandellen.

De Volkskrant kent geen nuancering in dit artikel. Ze maakt een karikatuur van de kampeerders. En de huidige beheerder, die namens Huttopia de zaak bestiert, laat zich verlokken tot de uitspraak dat hij niks van “dat antroposofische gedoe” moet hebben. En dat De Roos voor iedereen is.

Ik ben geen antroposoof, maar ik hoop van harte dat De Roos wel blijft zoals ze is. Natuurlijk veranderen de tijden en hoeft niet alles exact hetzelfde te blijven. Maar juist in deze tijd waarin duurzaamheid en milieu zo onder druk staan, lijkt het me onontbeerlijk dat er plaatsen zijn zoals De Roos. Voor mensen die van campings houden met meer lawaai en animatiemensen in konijnenpakken is er keuze genoeg. Alsjeblieft, gun ons ons paradijs!